اورمو آشیقلاری، آشیق علی قره آغاجی نین قهوه خاناسی اؤنونده.

 

َََََUrmiyə aşıqları, Aşıq Əli Qara ağaclının qəhvə xanası önündə

رحمتلیک دده کاتبدن بیر شعر- Rəhmətlik Dədə katibdən bir şer

 

دئدیم دئدیلر

عارفلردن سوردوم دونیا احوالین

آزاد قوشا بیر قفس­دیر دئدیلر

عؤمرون اعتبارین سؤال ائیله دیم

گئتدی گلمز بیر نفس­دیر دئدیلر

******************

دئدیم دونیا مالی دئدیلر عبرت

دئدیم بس جاوانلیق دئدیلر فرصت

دئدیم بس قوجالیق دئدیلر حسرت

عؤمرون پاییز یئلی اسدی دئدیلر

********************

دئدیم بیر سرمایه بیرده سعادت

دئدیلر خوش اخلاق بیرده قناعت

دئدیم شهرت اوچون اولسا عبادت

عابد دگیل بوالهوس­دیر دئدیلر

*********************

دده کاتب غم نهالین غم اکه

غم خرمنین غم آمبارا غم تؤکه

عؤمرون سفره­سیندن بیر نئچه تیکه

یئدیم دویمامیشدان بس­دیر دئدیلر.

رحمتلیک دده کاتب

 

آشیق علعسگردن بیر مرثیه شعری

آشیق علعسگردن بیر مرثیه شعری

 

بوگونده

قان آغلا، گؤزوم، شاه شهیدانه بوگونده

اوغلونو وئریب امته قوربانه بوگونده

 

بوگونده بیلین عرش و سماوات قان آغلار

گاو ایله سمک، کلّی کائنات قان آغلار

دوستلاری علی دائم الاوقات قان آغلار

بیر لحظه باخان زینبی نالانه بوگونده

 

قان آغلا، گؤزوم، شاه شهیدانه بوگونده

اوغلونو وئریب امته قوربانه بوگونده

 

ایندیکی دگیل، قال و بلادندی بو پیمان

اینجیمه، اولوم هاشمی خاللارینا قوربان

ایلقار ائله ییب حق ایله اول شاه شهیدان

اصغری وئریب اوخلارا نشانا بوگونده

 

قان آغلا، گؤزوم، شاه شهیدانه بوگونده

اوغلونو وئریب امته قوربانه بوگونده

 

بیر یاندا گرک دوغرانا اول اکبر نورس

بیر یاندا قاسم تویو اولا ظلم ایله گؤر یاس

بیر یاندا قلم اولدو اوزون قوللاری عباس

بیر یاندا گرک خیمه لر اودلانا بوگونده

 

قان آغلا، گؤزوم، شاه شهیدانه بوگونده

اوغلونو وئریب امته قوربانه بوگونده

 

خیمه­یه یانار ایوانی، اوتاغی اولانلار

اسیره یانار اسیری، دوستاغی اولانلار

ای سینه سیده قارداش اوغول داغی اولانلار

گرک گله سیز شور ایله افغانه بوگونده

 

قان آغلا گؤزوم، شاه شهیدانه بوگونده

اوغلونو وئریب امته قوربانه بوگونده

 

زهرا باش آچار، عرشده شمس و قمر آغلار

مور ایله ملخ، جنّ وبشر سربه سر آغلار

شمرون ستمیندن قضا آغلار، قدر آغلار

تازیانه وورور سکنه یی سوزانه بوگونده

 

قان آغلا، گؤزوم، شاه شهیدانه بوگونده

اوغلونو وئریب امته قوربانه بوگونده

 

انصاف دگیل دهرده بو ظلم و ستم لر

گؤر، نه نؤع ایله غارت اولور خانه­ی حیدر

قیرخا یاخین اول قارا معجر نازلی حرملر

سوار اولاجاق ناقه­ی عریانه بوگونده

 

قان آغلا، گؤزوم، شاه شهیدانه بوگونده

اوغلونو وئریب امته قوربانه بوگونده

 

بو جور و جفایا، بیلین، هئچ جان دایانانماز

قلبی داش اولا، جسمی گر آهن، دایانانماز

لیلا نئیله سین، واللاه، هئچ انسان دایانانماز

نیزه ده گئدن کاکلی الوانه بوگونده

 

قان آغلا، گؤزوم، شاه شهیدانه بوگونده

اوغلونو وئریب امته قوربانه بوگونده

 

معدنی سخا دستینه اول قانی توتوبدو

آتیب هاوایا، سرخ اولوب، آسمانی توتوبدو

یازیق علعسگر، عصیانین دونیانی توتوبدور

بسته دوشه رم، شافعِ عصیانه بوگونده

 

قان آغلا، گؤزوم، شاه شهیدانه بو گونده

اوغلونو وئریب امته قوربانه بوگونده

 

 

شاه اسماعیل ختائی دن کربلایا گؤره بیر شعر

بو شعری اوخومادان اؤنجه، حضورونوزا دئمه لی یم، بو شعر امام لار و کربلا قونوسوندا بیرینجی هجایی مرثیه شعریدیر کی تاریخده ایلک اولاراق شاه اسماعیل ختائی طرفیندن یازیلیب و آیری هجائی شعرلر بو شعردن سونرا یازیلیبلار.

 

 

آه حسین واه حسین

بوگون ماتم گونو گلدی

آه حسین واه حسین

سنین دردین باغریم دلدی

آه حسین واه حسین
********
کربلانین اؤنو یازی

اوره گیمدن چیخماز سؤزو

یزیدلرمی قیردی سیزی؟

آه حسین واه حسین
********
بیزیمله گلن لر گلسین

سیررینی مئیدانا قویسون

حسین ایله شهید اولسون

آه حسین واه حسین
********
کربلانین یازیلری

شهید دوشدو غازیلری

فاطما آنا قوزولاری

آه حسین واه حسین

 

شاه اسماعیل ختائی

 

رحمتلیک دده کاتبدن بیر شعر- Rəhmətlik Dədə katibdən bir şer

 

گؤردوم

باهار چاغی چیخدیم یار اوولاغینا

یاشیل یایلالاری سارالی گؤردوم

یانیندا کؤرپه سی امیر ممه­سین

سورودن آیریلمیش مارالی گؤردوم

*******

اووچونو گؤرنده او مارال چاشدی

کؤرپه­سی دالینجا قاچدی نه قاچدی

کؤرپه نین آیاغی داشا دولاشدی

قان آخدی دیزیندن یارالی گؤردوم

*********

اووچو ساقینمادی آه-نالادان

نه قضادان قورخدو نه­ده بلادان

آنانی آییردی کؤپه بالادان

سالدی بیر-بیریندن آرالی گؤردوم

***********

دده­کاتب مرددن جفا گؤرمه­دیم

نامردین اوزوندن شفا گؤرمه­دیم

گزدیم انسانلاردان وفا گؤرمه­دیم

گن دونیا باشیما دارالی گؤردوم.

رحمتلیک دده کاتب

 

İmam Hüseyin

 

   

 

İmam Hüseyin

Resulün göz nuru şehitler şahı
Kerbela çölünde İmam Hüseyin
Mahzun yüreklerde duyulur ahı
Kerbela çölünde İmam Hüseyin

Aldığı davetle menzile vardı
Yezid’in ordusu etrafı sardı
Kılıçlar mızraklar bağrını yardı
Kerbela çölünde İmam Hüseyin

Gül kokulu göğsü bulandı kana
İnsan olan nasıl kıyar bu cana
Cevap verin Ehli Beytin aşkına
Kerbela çölünde İmam Hüseyin

O mazlum olanın selametiydi
Şehadeti en son kerametiydi
Muhammed Ali’nin emanetiydi
Kerbela çölünde İmam Hüseyin

Uğur IŞILAK

فراخوان مسابقه موسیقی آشیقی

فراخوان

در پی برگزاری چهارمین دوره ی جشنواره ی نسلی از آفتاب، حوزه هنری استان آذربایجان غربی به منظور ارج نهادن به آشیق و موسیقی آشیقی در سطح منطقه ای برگزار می کند: ((سطح منطقه ای شامل استانهای آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، اردبیل، زنجان، قزوین و کردستان.)

بخشها:

1-      مکتب آشیقی اورمیه

2-     مکتب آشیقی قره داغ(به علاوه سایر مکاتب در صورت وصول آثار)

3-    تکنوازی قوپوز

محورهای برگزاری جشنواره:

1-      سسلی سازیم: نگاهی به موضوع دفاع مقدس و بازگویی حماسه های آن دوران از زبان آشیقها

2-     ایمان گوجو: نقش عنصر ایمان در روند پیروزی انقلاب شکوهمند انقلاب اسلامی ایران

3-    آیدین گونلر: بازگوکننده جنبشهای مردمان مسلمان کشورهای منطقه

4-    گونش بولاغی: تمدن اسلامی و گذشته پرافتخار تمدن اسلامی و نقش آن در پی ریزی تمدن جهانی

5-    محبت اوجاغی: خانواده و اخلاق در فرهنگ ایرانی و اسلامی و جایگاه آن در موسیقی فولکلور.

مقررات:

1-      شرکت در هریک از بخشها به صورت مشترک مجاز است.

2-     شکرت کنندگان فقط مجاز به ارائه تنها یک اثر در هر یک از بخشها می باشند.

3-    شعر هر اثر می بایست به صورت تایپ شده و یا با خط بسیار خوانا با ذکر نام و مشخصات شاعر ارائه گردد.

4-    ارائه فرم شرکت در جشنواره به همراه اثر و دوقطعه عکس 3*4 تمام رنگی الزامی است.

جوایز:

1-      مکتب آشیقی اورمیه

نفر اول: 400 هزارتومان

نفر دوم: 300 هزار تومان

نفر سوم: 200 هزار تومان

2-مکتب آشیقی قره داغ و سایر مکاتب

نفر اول: 400 هزارتومان

نفر دوم: 300 هزار تومان

نفر سوم: 200 هزار تومان

3-تکنوازی قوپوز

فقط نفر برتر: 400 هزار تومان

 

آخرین مهلت ارسال آثار در قالب سی دی و یا دی وی دی: 30 بهمن ماه 1390

 

آدرس دبیرخانه : اورمیه، خیابان شهید امینی، جنب استانداری، حوزه هنری استان آذربایجان غربی

تلفن: [phone]

آتامین شعری ایله بیر گؤزل ماهنی

 

بیر ماهنی آتام بهرام اسدی نین شعری ایله ، بو شعر صداوسیما طرفیندن ماهنی اولوب و  ایشله نیب.

 

Mahnını eşitməyə yuxarıda olan linki tıklayın 

ماهنی نی ائشیتمگه یالنیز تیکلایین و چوخ تئز بیر زاماندا ائشیدین.

ماهنی چوخ تئز یوکله نیر و لینک آچیلدیغی آن اوخوماغا باشلایاجاق.

گلدي عاشورا

  

گلدي عاشورا

 گلدي عاشورا گينه يئر - گؤي بوتون قان آغلادي

قاره معجر چكدي هر كوچه - خيابان آغلادي

 

 مرتضي اوغلو حسينين ماتمينده شيعه‏لر

ياس توتار ماتم قيلار قاره گئيه‏ر شيون ائلر

 هر سحر- آخشام هر ائودن آه - واويلا گلر

ايندي هر مسجد اولوب بير ماتمستان آغلادي

*****************************

 بو نه طوفان‏دير ايلاهي هر گلن قان آغلايار

ياحسين سسلر اوشاقلار ائيلر افغان آغلايار

 اودلانيبدير قلب‏لر آخشام - اوباشدان آغلايار

اولدو بو ماتملره هر سينه شان - شان آغلادي

*****************************

 جمع اولاركن انبيا آچميش بو گون ياس مكتبي

احمد مختاردان چونكي شهيد اولموش صبي

 ياس توتان آدم صفي‏دير نوحه خوان نوح نبي

داوود آوازين كسيب سلطان سليمان آغلادي

*****************************

 حرمله آتدي اوخو سسلندي اوف - اوف تير ده

شمر الينده گؤر نئجه قان آغلادي شمشير ده

 سيزلاييردي سجادين بوينونداكي زنجير ده

شام خراب قالميشدا هر بايقوشلو ويران آغلادي

*****************************

 شاد اولوب سفياني‏لر جشن ائيله‏دي آل يزيد

خارجي اولدو حسين ايشكنجه‏سي اولدو شديد

 گؤر مسلمان آدينا اونلار كيمي قيلدي شهيد

بو مسلمان ظولمونه هر نامسلمان آغلادي

*****************************

 ائتديلر دعوت حسيني كوفي‏لر تزوير ايله

چيخديلار لاكن سلامه قان ايچن شمشير ايله

 كيم گؤروب پئشواز اولونسون كؤرپه قانلي تير ايله

بو مصيبتدن داحي هر آدي انسان آغلادي

*****************************

 اي خيانت مظهري قيرخ اوزلو دينسيز كوفي‏لر

حشر اولونجا قارغيشا - نفرينه گلديز كوفي‏لر

 بير نئجه شرم ائتمه‏ديز آللاهدان سيز كوفي‏لر

باغلانان مكتوبلاريزدا عهد - پيمان آغلادي

*****************************

 كربلا اي كربلا قيلدين نه آل طاهايا

بير بئله غارت‏لري سالدين نه آل طاهايا

 آخرت يوردو آخر اولدون نه آل طاهايا

غبطه قيلدي داشينا لعل بدخشان آغلادي

*****************************

 اي فراتين گور سويو آخدين نئجه دريايه سن

آل طاهاني سوسوز ييخدين نئجه صحرايه سن

 آل طاهادان سورا باخدين نئجه دونيايه سن

گؤرمه‏دين معصوم اوشاقلار چؤلده عطشان آغلادي

*****************************

 آلدي مشكي چيگنينه اوز قويدو دريا سمتينه

قيردي ظولمو حضرت عباس يار اولدو دينه

 دولدوروب مشكي سوسوز دؤندو لبي عطشان يئنه

بير بئله جومردليگه درياي غلطان آغلادي

*****************************

 ائتديلر قولسوز حسينين تشنه‏لب سقّاسيني

سقّاليقدان قويدولار سقّا رشيد عبّاسيني

 سالديلار آتدان يئره تا معرفت درياسيني

قارداشيم واي سسله‏ينده قانلي ميدان آغلادي

*****************************

 اي حسين اي پاك قاني‏ايله شانلي معراجه چيخان

اي آليب قان دستمازين قانلي معراجه چيخان

 اي آليب جان آللاهيندان جانلي معراجه چيخان

معراج اوستونده ملك‏لر صف چكيب قان آغلادي

*****************************

 اي يگانه جنگ ائدن مين‏لر قودورقان خصم‏ايله

اي اولان اسلامه ضامن بير مبارك رسم‏ايله

 اي ائدن قورآني بيمه قطعه - قطعه جسم‏ايله

قطعه - قطعه جسمينه آيات قرآن آغلادي

*****************************

 اولدو كؤنلوم بير داها بيچاره زار و بينوا

گلدي ماتم فصلي گلدي بير داها آه و نوا

 قلبيميزده آلدي يئر آلام شاه نينوا

گلدي عاشورا گينه يئر - گؤي بوتون قان آغلادي .

بهرام اسدي

http://bahramasadi.blogfa.com/

قدر بیلن تولکو(ژاپون خالق افسانه سیندن چئویرمه)/

قدر بیلن تولکو(ژاپون خالق افسانه سیندن چئویرمه)/ تورکجه یه چئویرن: احمد اسدی

 

گونلرین بیر گونونده اوزاق کندلرین بیرینده بیر قاری ایله قوجا یاشاییردیلار. قوجا کیشی اؤز باخچاسیندا ایشله­ییردی و مئشه­دن آغاج و قورو اودونلاری ییغیب ساتیردی.

بو قاری ایله قوجا اؤز ماحاللاریندا دوزلوک، مهربانلیق و صداقتلری­ایله مشهور اولموشدولار، اونلارین آزارلاری میلچگه بئله یئتمیردی. ماحال جماعاتی اونلاری سایقی ایله یاد ائدیردیلر و چوخ محترم ساییردیلار. قاری بیر آز آجی دیل و دیک دانیشیق ایدی، آمّا بیر چالیشقان و سلیقه­لی قادین ایدی و ائوی تمیزلیک و نظم اؤرنگی ساییلیردی.

بو ایکیسی عؤمورلرینین بوتونون سحردن گئجه­یه­دک  ایشله­میش و عذاب چکمیشدیلر، آمّا هئچ واخت اؤزلرینه ثروت و مال ییغا بیلمه­میشدیلر، ایندی ایسه قوجالمیشلار و گونده­لیک تاپدیقلارینی ائله او گون خرجله­ییردیلر و گله­جکلرینه بیر پول توپلایانمیردیلار.

قوجا کیشی هرگون بئلی آغیر یوک آلتیندا اگیلیردی، ائوه قاییدان زامان، آروادینا سؤیله­ییردی: هله­لیک بیزیم یاشاییشیمیز یولوندا گئدیر، من­ده کی هله ایشله­یه بیلیرم و مئشه­یه  گئدیب اودون توپلاییب ساتا بیلیرم. آمّا بیر گون ایشله­یه بیلمه­سم، بیزیم یاردیمیمیزا کیم گله­جک؟

قاری اونون سؤزلرینی تصدیق­له­ییردی و باشینی ترپدیب دئییردی: دوز دئییرسن. بیزیم آخیریمیز نئجه اولاجاق؟ بو کی یاشاییش دگیل. من بیر دقیقه ده اولسون بئله ایشسیز قالمیرام آمّا بیرجه سکّه­ده قوجالیغیمیزا و ایشدن دوشدوگوموز  زامانا قیراغا قویوب توپلایانمیریق!

قوجا کیشی هر دفعه بازارا گئدیب، اودونلارینی ساتاندا، هر ایکیسی آرزولاییردیلار بیر نئچه سکه آرتیق قالا، آمّا هر نه قدر چالیشیردیلار هئچ نه ییغانمیردیلار. بیر گون دوزلاری یوخ ایدی، بیرگون چاره سیزلیکدن ائولرینین کیرالارینی اؤدویوردولر، بو ایشلره گؤره­ده آردیجیل اولاراق بورج آلیردیلار و بو  بورجلاری اؤده­مک بیر نئچه واخت اوزانیردی.

گونلرین بیر گونونده قوجا اوره­گی سئوینج­له ، دوداغی گولوشله دولو بازاردان ائوه گلیردی. بو دفعه بختی آچیلمیشدی و فلک اونون اوزونه گولموشدو. آخی بورجلارینی وئرندن سونرا بیر نئچه سکه­ده دار گون اوچون الینده قالمیشدیر.

قوجا ائله او حالدا پیادا کنده ساری گئدرکن، اؤز اؤزونه پیچیلداییردی: (( یقین کی آرواد بو پوللاری گؤردوکده چوخ سئوینه­جک. بو پولو آلیب صاندیغا قویاجاق، سونوندا بیز­ده دار گونوموزه آزدا اولسا بیر پول آییرا بیلدیک.))

قوجا سئوینجک ائوینه دوغرو گئدیردی. کندین یاخینلیقلاریندا، قوروموش چایین داشلاری اوسته بیر دسته اوغلان اوشاغینی گؤردوکی ، آتلانیب دوشوردولر و های کوی سالمیشدیلار. بیر اورک آغریدان هایقیرتی­دا، اوشاقلارین سسلری سیراسیندا قوجانین قولاغینا توخوندو. کندین اوشاقلاری دئمه بیر تولکونو تله­یه سالمیشلار و یازیق حیوانی اینجیدیردیلر. بیری قویروغونو چکیردی، او بیریسی بیر ایتی شیشی بدنینه باتیریردی و داها بیریسی تولکونو گولوش قایناغی ائدرک دئییردی:

ای حوققاباز تولکو! یاخشی کی سنی توتموشوق. سن کی اؤزونو چوخ زیرک و عاغیللی بیلیرسن، سن کی ادعا ائدیرسن کلگین انسانلاردان داها چوخدور، نیه بیزیم الیمیزدن قاچا بیلمیرسن و اؤزونو قورتارا بیلمیرسن؟!

قوجانین تولکویه اورگی یاندی. تولکو اورک آغریدان و یالواریشلی گؤزلرله قوجایا باخدی.

 

آردینی ادامه مطلب ده اوخویون

 

ادامه نوشته

یونس امره دن بیر الهی شعر

 

داغلار ایله داشلار ایله

چاغیراییم مَولام سنی

سحرلرده قوشلار ایله

چاغیراییم مولام سنی

***********

سو دیبینده ماهی ایله

صحرالاردا آهو ایله

آبدال اولوب یاهو ایله

چاغیراییم مَولام سنی

****************
گؤی اوزونده عیسی ایله

طور داغیندا موسی ایله

الینده کی عصا ایله

چاغیراییم مولام سنی

***********

دریا دردلی ایوب ایله

گؤزو یاشلی یعقوب ایله

او محمد محبوب ایله

چاغیراییم مولام سنی

**************

یونس اوخور دیللر ایله

اول قومرو بولبوللر ایله

حاققی سئون قوللار ایله

چاغیراییم مولام سنی

بؤیوک و اولو شخصیت لری، بیر کنده، شهره و یا اؤلکه یه باغلاماق اونلاری کیچیلدر، چون اونلار زامانا و م

بؤیوک و اولو شخصیت لری، بیر کنده، شهره و یا اؤلکه یه باغلاماق اونلاری کیچیلدر، اونلار زامانا و مکانا سیغمازلار و سیغیشدیرماقدا اولماز، چون سیغیشمازلار.

عزیز اوخویوجولار، ((دده قورقوت بويلاري نين ديل و اوسلوب اؤزه‌لليكلريني آذربايجان توركجه‌سينده آرامالي‌ييق)) آدلی بیر مقاله­نی گنج آشیقلار بلوگونا یئرلشدیره رک و سیزلره سوناراق، ایسته میشدیم، نظرلرینیزی بو حاقدا دئیه سینیز.

آمّا بیر سیرا عزیز وطنداشلاریم نظر قویاراق بئله یانیت وئردیلر:  ((بیزیم دده قورقوت کتابینی تکجه آذربایجانا عاید ائتمگیمیز یانلیش بیر ایشدیر)).

دئمه لی یم کی عزیز دوستلاریم، چوخ دگرلی و اؤنملی بیر مسأله یه توخونوبسینیز. ائله سیزین بو مسأله نی آچیقلاماغینیز منی فکر ائتمگه مجبور ائتدی. دده قورقودو تکجه تورکیه یه و یا آذربایجانا و یا باشقا بیر یئرلره باغلاماق چوخ یانلیش بیر ایشدیر، چون یوخاریدا دئدیگیم کیمی اولولاری و ارنلری مکانا سیغیشدیرماق اولماز. بیر شئیی ده آچیقلاماق ایسته ردیم، اودا بو کی بو مقاله نینده مقصدی، سیز یازدیغینیز کیمی دگیل. پروفسور فرزانه یالنیز ایسته ییب بونو ثبوتا یئتیره کی، دده قورقوت کتابینین دیلی و لهجه سی آذربایجان لهجه سینه داها یاخین دیر و اصلا و ابدا اونو بیر ملته منسوب ائتمک نیتینده اولماییب.

آمّا سؤز دولانار یئرینی تاپار، سیزی بیر حکمت لی ماجرانی اوخومایا دعوت ائدیرم:

بیر نئچه ایل بوندان اؤنجه، او زامان کی اورمو شهرینین اولو شاعری، رحمتلیک دده کاتب بو دونیادا یاشاییردی، بیر گون بیر مجلسده ایدیک.

رحمتلیک بیر مزه لی احوالات تعریف ائتدی،

دئدی کی، ((بیر گون بیر دیک دانیشیقلی شخص له، بیر مجلسه دوشموشدوک، هئی گئدیردی گلیردی منه دولاشماق ایسته ییردی. کنددن صحبت سالیردی(دده کاتب کندده یاشادیقی اوچون)، کندیسیندن سوروشدوم: اوغول هارالیسان؟

شیطنت له جواب وئردی:

ایرانلییام.

((منده بیلدیم کی مندن سوروشاجاق هارالیسان و هر یئری دئسم بیر سؤز قوشاجاق، اونا گؤره گؤزله دیم تا سوروشا هارالیسان؟))

ائله گؤزله دیگیم کیمی ده اولدو، دیله گلیب دئدی:

حاجی سن هارالیسان؟

باشیمی قووزاییب دئدیم:

منده بو دونیالییام.

بونو دئدیگیمدن سونرا قیزاریب اوتوردو یئرینده)).

 

ادامه نوشته

آذربایجان آشیق ادبیاتیندان بیر سیرا کتابلار.

اورمودا آشیق ادبیاتی ایله ایلگی لی نشر اولونان، بیر نئچه کتاب.

Urmuda aşıq ədəbiyatında nəşr olunan neçə kitab

بو کتابلاری ائده بیلرسینیز آشاغیدا اولان لینک لردن اینترنت واسطه سی ایله آلاسینیز.

آرتیق بیلگی ایسته سنیز گنج آشیقلاردان ایسته یین و یا بو وب صحیفه لرینده آرایین.

انتشارات یاز

سایت یورد

اصلی-کرم داستانی

 

 

ایران آشیقلاری

ائل لر بیزیمدی

 

آذربایجانین آشیق داستانلاریندان

 

آشیق غریب- شاه صنم

 آشیق مکتبینده

بلکه بیر گون دیله دوشدو

صفالی یازلار

کندیمیز

وطنیم منیم

دده قورقوت بويلاري نين ديل و اوسلوب اؤزه‌لليكلريني آذربايجان توركجه‌سينده آرامالي‌ييق

دده قورقوت بويلاري نين ديل و اوسلوب اؤزه‌لليكلريني آذربايجان توركجه‌سينده آرامالي‌ييق

یازان: رحمتلیک استاد محمدعلی فرزانه

 

دده قورقود بويلاري‌نين بيليك دونياسي ايشيغينا چيخديغي گوندن، اثرين اوزه‌رينده آپاريلان گئنيش و عيني حالدا آختاريجيليق و آراشديرجيليق ساحه‌لريندن بيري ده اونون ديل و اوسلوب اؤزه‌لليكلري و بو اؤزه‌لليكلرين بو گونكو تورك سوْيلو ديللردن هانسي بيريسي ايله داها ياخيندان ايلگيلي و بنزه‌يشلي اولدوغو مسئله سي اولموشدور.بو مسئله، ايلك گوندن دده قورقودلا آليشان بيلگينلردن هله ديتس و نؤلدكه دن توتموش بارتولـد، پروفسور چوبانـزاده و روسي‌يه قده‌ر و اونلاردان دا بـوگونه كيمي آراشديرمالاردا اؤزونه يئر آچديغي حالدا،‌ هاميدان چوخ توركيه قورقودشناسليغي و بو آرادا ايكي تانينميش قورقودشناس، بيري محرم ارگين و او بيريسي اورحان‌ شايق‌گوگ‌يايين ايللر اوزونو داوام ائدن سوره‌كلي و دقته لايق آراشديرمالاريندا و آيدينلاشديرمالاريندا اؤزونو داها آيرينتيلارلا گؤسترميشدير.

ادامه نوشته

بیزدن دیر بیزه هر نه لر اولسا، دؤوشان بالالار تازی هیز اولسا((سایین اقدمی یه جواب اولاراق))

بیر نئچه گون بوندان اؤنجه بیر عزیز وئبلاگچی، محسن اقدمی آدلی بیر تبریزلی بگ، گنج آشیقلار وبلاگیندا نظر قویاراق، مندن مهتاب آدلی وبلاگدا ، بیر یازی یا گؤره نظریمی ایسته دی..

منده ادبسیزلیک اولماسین دئیه، بو وئبلاگا باش چکرک، اؤز نظریمی بیلدیردیم و انتظاریم بو ایدی، ان آزی منیم ده نظرلریم قامویا آچیق سونولا و بو وبلاگا گلن لر بیر طرفلی و بیر یؤنلو یازیلارا، باخمایالار. آمّا سونوج تام آیری اولدو، سایین محسن اقدمی منیم نظرلریمه قارشی گلرک بیر یازی گؤندردی.

سایین اقدمی نین منیم فیکیرلریمه قارشی گلمه سینه گؤره من هئچ واخت اوزولمه دیم و اوزولمگه حاققیمدا یوخدور، چون آتالار دئمیشکن ((بئش بارماغین بویو بیر اولماز)).

منی راحاتسیز ائدن 3 مسأله وار آرادا:

سایین اقدمی نین داورانیشیندان من بئله ساندیم، بو بگ اؤزون تماماً دوز و باشقالارینی تماماً یانلیش بیلیر و اؤزون بیر اوستاد کیمی آپارماق ایسته ییر،  کی قالان انسانلار گرک بو اوستاددان ادبی دیل قونوسوندا تبعیت ائده لر و تام بو مسأله یه خاطر مخالف نظرلری وئبلاگیندا گؤسترمک ایسته میر.

هله بو قالسین بیر یاندا، سایین اقدمی نین چوخ گؤزل و یئنی نظریه لریده اورتایا چیخدی، کی منی هم تعجب لندیردی و هم کدرلندیردی.

تعجب لندیردی بونا گؤره کی، هئچ بیر زامان آذربایجانا اورگی یانان بیرشخص بو سؤزلری سؤیله مز، حتّی فیکیرلشمه ز بئله. کدرلندیردی بونا گؤره، بیر نفرکی اؤزونو دیلچی و آراشدیرماچی بیلیر و یئنی ادبی دیل یاراتماق ایسته ییر!!!! گرک بو قدر معلوماتی آشاغی اولمایا تا منیم کیمی معلوماتسیزلار ائده بیله اونا ایراد قوشا.

ان آزی بیر نئچه ایل، دیلچی لیک فعالیتلری اولا، چئشیدلی تورک لهجه لرینی تانیا و آراشدیرا، تورک لهجه لرینه باغلی اولان دیللری تانیا و ائده بیله اوغوز، قیبچاق و موغول لهجه لرینی آییرا و سئچه، بو دیللرده ایسته نیلن سورونو چؤزه و آچیقلایا.

آمّا کئچک منیم یازدیغیم سؤزلره. من یازمیشدیم کی:

 

ادامه نوشته

.

ائلین اونودولماز آشیغی، آشیق درویش

ائلین اونودولماز آشیغی، آشیق درویش

 

توز باسیب ائشیتمیر صدفلی سازین

گلمیر قولاغیما او خوش آوازین

قاریشدی تورپاغا صؤحبتین سؤزون

یانیرام سنده كی كامالا درویش

Elin unudulmaz aşığı, Aşıq Dərviş

Toz basıb eşıtmir sədəfli sazın

Gəlmir qulağıma o xoş avazın

Qarışdı torpağa söhbətin sözün

Yanıram səndəki kamala DƏRVİŞ

 

Urmiyanın  adlımları kitabından rəhmətlik Aşıq Dərvişin yaşamını oxuyub qurtulandan sonra ürəyimi qəm basdı. Ürəkdə ah çəkdim. Nədən belə insanlarımız unudulublar!!! Buna görə maraqlandım aşığın  kəndinə gedib, qəbrini  ziyarət edəm. Yoldaşlarımın biri ilə bu qonuyu araya qoyub onun kəndinə getməyə qərar verdik..........

 

اورمیه نین آدلیملاری كیتابیندان رحمتلیك آشیق «درویش»- ین یاشامی نی اوخویوب قورتولاندان سونرا اوره ییمی غم باسیب اوركدن آه چكدیم. ندن بئلنچی بیر اینسانلاریمیز اونودولوبلار؟!! بونا گؤره ماراقلاندیم آشیغین كندینه گئدیب، قبرینی زییارت ائدم. یولداشلاریمین بیریله بو قونویو آرایا قویوب اونون كندینه گئتمه یی قرارا گتیردیك.

قراریمیز جومعه گونونه یدی و زامانین اوچدوغونا گؤره بو گون تئزلیكله گلیب چاتدی، گون اورتادان سونرا «كوردلر» كندینه ساری یوللاندیق، كند اورمیه نین چی چست یولونون 5 كیلومترلییینده یدی،كنده یئتیشیب، اورادا یاشایانلاردان قبیرسانلیغین یولونو سوروشدوق، نئچه دقیقه دن سونرا كنددن آزجا ائشیكده اولان قبیرسانلیغا یئتیشدیق، تورپاقلی بیر یول و سس سیز بیر آخیرت ائولری.. آخیرته قاووشانلارا بیر فاتیحه وئرندن سونرا، ته له سه رك تئز قبیرلری بیر- بیر آختاریب یازیلارینا دیققت ائدیردیك، آما رحمتلیك درویش-ین قبیرینی تاپا بیلمه دیك. اورالاردان كئچن بیر چوباندان آشیغین قبیرینی سوروشدوق و كاشكی سوروشماسایدیق! ، چوبان او كندین یاشایانلاریندان اولاراق آشیغین قبیرینی تانیمیردی!!

نئیله مك دئمه آشیق ائله اؤز كندینده ده قریبییمیش.گؤی ده بو قریبلییه دؤزه بیلمه ییردی و آغلاماق ایسته ییردی.. اومودلریمیزی پوزمایاراق،بیرینین یولدان كئچمه سینی گؤزله ییردیك،او آندا بیر پیكان قبیرسانلیغا ساری گلدی،دئمه تانری یئتیردی! بیزیم یانیمیزا یئتیشه نده اوندان آشیغین قبیرینی سوروشدوق و شوكورلر اولسون سوروجو قبیری تانییرمیش و اونو بیزه گؤسته ره رك اؤزوده بیزیمله قبیرین یانینا گلدی، اللی یاشیندا اولان او معرفتلی بی (یاری جینابلاری) بیزه حورمتله یاناشیب، آشیغا فاتیحه گؤندرندن سونرا آزجا اونون یاشامینی بیزیم اوچون آچیقلادی و سورولاریما جاواب وئردی.

رحمتلیك آشیق درویشین قیساجا یاشامیندان بئله دئمك اولار:

آشیق درویش فرهاد اوغلو 1309 – نجو گونش (شمسی) ایلینده اورمیه نین «كوردلر» كندینده دونیایا گؤز آچمیشدیر. او ده یرلی اوستاد آشیق فرهاد كیمی آذربایجانین سنتی موسیقی سینین آدلیملاریندان ساییلیر. آشیق درویشین گؤزل، ایستی و صمیمی سه سینه گؤره آشیق فرهادین شاگیردی اولموشدور. درویش چالان ساز سه سی جانلارا كئچیب و گؤزل سه سیله اونودولموش  اثرلره جان باغیشلاییردی. بو اونودولماز اوستاد 1372 ـ نجی ایلین قویروق دوغان(مورداد) آیینین دوققوزوندا، گؤزلرین دونیایا یوموب،اؤز دوغوم یئری اولان «كوردلر» كندینده تورپاغا تاپشیریلدی. آشیغین تشییع-ی جنازه سینده اینه سالماغا یئر یوخویموش و بو اونون خالق ایچینده نه قدر سئویملی اولدوغونو گؤسته ریردی.

 

آشیق درویش یاشام بویو (همیشه لیك) آذربایجانین سنتی موسیقی سینی سئورلرین اوره یینده قالاجاقدیر و بو سه س اورمیه اوچون قالارگی بیر سه س اولوبدور. رحمتلیك درویش ایرانین بوتون میللی موسیقی فئستیواللارینا قاتیلب و یوكسك یئرلره ال تاپیب،اؤدول لر قازانیب دیر. او نئچه ایللرده اورمیه رادیو، تلویزیونویلادا ایش بیرلیگی آپاریبدیر. او ده یه رلی اوستاد چوخلو شاگیردلرده موسیقی دونیامیزا تربیه ائدیب دیر، اونلاردان، آشیق اسمعلی (اورمیه – اونون بیرینجی شاگیردی)، آشیق صبور شریفی (اورمیه)، آشیق عبدالله اشرفی (قورد تپه)، آشیق ذكریا ملكی(قولونجو)، آشیق رضا پوینده (سولدوز) و ...آد آپارماق اولار.

               

آشیق درویش، متین، ویقارلی و عاریف بیر كیشی ایدی، دئمك اولار او خصلت ایله صنعت ده، اصیل و نمونه بیر آشیق و اوزان دیر. رحمتلیك درویش آشیق صنعتینه اؤزونه مخصوص اولان نئچه هاوا یادیگار قویوب. اونلاردان «شكر یازی هاواسی» و «غربتی هاواسی»- نی آد آپارماق اولار. بو هاوالار ایندیده اورمو آشیق لارینین آراسیندا چالینماقدادیر.

سونوندا دئمه لییم بئله نچی اینسانلاریمیزا سایغی گؤسته رمه لییك و اونون شانینده اولان بیر مزارلیق تیكیب هئچ اولماسا آدینا بیر خییاوان یارادیب هئیكلین پاركلارا قویمالییق.

منه یاردیم ائدن، «شكاری» و «یاری» جینابلارینداندا تشككور ائدیرم و اونلارا جان ساغلیغی آرزیلاییرام.

 

یازیب، حاضیرلایان : حسین واحدی

 

قیز چوجوغو کتابی، 1388-جی ایلده چاپا بوراخیلیب.

کتاب ۱۳۸۸-جی ایلده یاز نشریاتی طرفیندن ایشیق اوزو گؤروب.

شعرلر ایکی الفبادا و لهجه ده گلیب.

۱- عرب الفباسی و آذربایجان تورکجه سینده

۲-لاتین الفباسی و تورکیه تورکجه سینده

کتابین ساتیشی ۲۵۰۰ تومن دیر و ائده بیلرسینیز یورد سایتیندان آلاراق، ناظم حکمتین گؤزل شعرلریندن فایدالاناسینیز.

کتابین آدی اولان قیز چوجوغو شعری:

Kapıları çalan benim
Kapıları birer birer
Gözünüze görünemem
Göze görünmez ölüler

Hiroşima'da öleli
Oluyor bir on yıl kadar
Yedi yaşında bir kızım
Büyümez ölü çocuklar

Saçlarım tutuştu önce
Gözlerim yandı kavruldu
Bir avuç kül oluverdim
külüm havaya savruldu

Benim sizden kendim için

hiçbir şey istediğim yok
Şeker bile yiyemez ki

, kâat gibi yanan çocuk

Çalıyorum kapınızı...
Teyze, Amca, bir imza ver...
Çocuklar öldürülmesin
Şeker de yiyebilsinler

آتالار سؤزو

کتاب ۱۳۸۷-جی ایلده یازنشریاتی طرفیندن یاییلیب. آتالار سؤزوندن علاوه، بو کتابدا اوغوزنامه ، امثال تورکانه ، دده قورقوت و لغات التورکدن ده اؤرنکلر گتیریلیب. بو کتابدا اولان آتالار سؤزو الفبا اوزو ایله دوزولوب، بودا ایسته نیلن آتا سؤزوموزو قولایجاسینا تاپماق اوچون دور.

کتابین قیمتی ۳۶۰۰ تومن دیر و آلماق ایسته ییرسینیزسه یورد سایتیندان بو کتابی آلا بیلرسینیز..

کتاب ایچیندن اؤرنک لر:(قئید ائتمه لی یم ادبی دیل رعایت اولونماییبسا، سببی بودورکی ، قایناق کتابلاردا یازیلدیغی کیمی گلیب مثلاً اوغوزنامه)

 

"اوغوزنامه"دن سئچمه­لر

آزي بيلمه­ين چوغي هئچ بيلمز.

آللاه ساغ گؤزو سول گؤزه محتاج ائيله­مه­سون.

ائشگين اؤلومي ايته دوگوندور.

اؤگئي آنا، اوجاغا يانا.

ائل كئچدوگي كؤرپودن سن ده كئچ.

ائلون ديليني كيمسه توتماز.

ابله چكيشگن اولور.

اولولار سؤزون توتمايان اولايو قالور.

ايشي ايشله­ين كؤنولدور.

باسيلان كورشه دويماز.

باشا يازيلان گلور.

بير تاش­ايله ايكي قوش اورولماز.

توغرويا زوال يوقدور.

جان يوكي آغير اولور.

چوق اؤگولن چوروك چيقاغان.

حاق سؤز آجي گلور.

سئودوگيني گول­له ده اورما.

سانا سؤيلرم، قيزيم، سن ائشيت، گلينوم.

عيبسيز يار ايسته­ين يارسيز قالور.

قودوزون عؤمري قيرق گوندور.

قورد آنارسان، قورد گلور.

كؤلگه­سينده ياتاجاق آغاجي بوداما.

كؤنول كيمي سئورسه،گؤركلو اول­دور.

كيشينين حؤرمتي كندو ائلينده آزدير.

گونش بالچيغ ايله توتولماز.

ناكسه ال آچماقدان آج اولماق يئگدير.

واي اول كيشي­يه كيم، تانريدان قورقمايا.

يئر و گؤگ گؤتورمز آني كي، انسان گؤتورر.

 

 

 

"امثال توركانه"دن سئچمه­لر

آت ايلن قاتير تپيشور، آراليقدا ائششگ اؤلور.

آت تپيگون آت گؤتورور.

آزاجوق آشوم، آغروماز باشوم.

آغاج نه قدر بار گتورور، باشي آلچاقدادور.

آغير اگلن كي، باتمان گله­سن.

آيين اون بئشي قارانقو ايسه، اون بئشي آيدونلوقدور.

ائششگوم اؤلمه، يونجا بيتونجه.

ات ايلن ديرناق آراسينا گيرن چورور چيخار.

اگري اگلنوب دوغري دانيشماق گرك.

اوج ائو كؤچنده اورتا ائو اوج اولور.

اوشاق عزيزدور، تربيه آندان عزيز.

اوغول فر اولار، آتا مالون نئيلر.

ايت اييه­سي قاپوسوندا گوجلي اولور.

ايلان سانجان آلاجا ايپدن قورخار.

چيخماغون دوشمگي ده وار.

دووشانين يوگورديگين گؤردوم، اتيندن زهله­م گئتدي.

گوونديگوم قارا داغ، سنه دخي قار ياغدي!

 

 

 

 

"ديوان لغات­التورك"دن سئچمه­لر.

آچ نه يئمس، توك نه تئمس.

آرسلان كاريسا سيچغان اؤتين كوده­زور. (آسلان قوجالاندا سيچان دلمه­يين گودر).

آركاسيز ار چريق سويوماس. ( آرخاسيز ار قوشون يئنمز).

آشوچ آيور توبوم آلتون، كاموچ آيور من كايدا من. (قازان دئيه­ر ديبيم قيزيلدي، چؤمچه دئيه­ر من هاردايام).

آلپلار بيرله اوروشما، بئغلار بيرله توروشما.

آوجي نيچه آل بيلسه، آدوغ آنجا يول بيلير. ( اووچو نئچه حيله بيلسه، آيي دا او قدر يول بيلير).

ائنديك اوما ائوليكني آغيرلار. (آخماق قوناق ائو صاحبيني آغيرلار).

ائوده­گي بوزاغي اؤكوز بولماس. (ائو بوزوووندان اؤكوز اولماز).

اردمسيزدن كوت چرتيلور. (اردمسيزدن اوغور اوزاق اولار).

ارمه­گونه بوليت يوك بولور. (ارينگنه بولود يوك اولور).

اوت توتونسوز بولماس، ييگيت يازوكسوز بولماس. ( اود توتونسوز، گنج گوناهسيز اولماز).

اولوقني اولوقلاسا كوت بولور. (بؤيوگونون آغيرليغين گتيرن خوشبخت اولار).

ايل قالير، تؤرو كالماس.

بؤري كوشنيسين يئمز. (قورد قونشوسونو يئمز).

بيرين-بيرين مينغ بولور، تاما- تاما كؤل بولور. ( بير- بير ييغيلار مين اولار، داما – داما گؤل اولار).

بيلميش يئك بيلمه­دوك كيشيدن يئگ. (تانيديغين شيطان تانيماديغين آدامدان ياخشيدي).

تاغ تاغقا كاووشماس، كيشي كيشي­يه كاووشور. ( داغ داغا قووشماز، آدام آداما قووشار).

سوو گؤرمكينجه اتوك تارتما. ( چاي گؤرمه­ميش اتگيني چيرمالاما).

كورتقا بوديك بيلمس، يئريم تار تئر. (قاري اويناماق بيلمز، يئريم داردي دئيه­ر).

كوروغ ياغاچ ائگيلمئس. (قورو آغاج اگيلمز// آغاج ياش­كن اگيلر).

كوز كئليقي ياييت بئلئقولوك. (پاييزين گليشي يايدان بللي اولور).

كوش كاناتين، ائر آتين. (قوش قانادييلا، ار آتييلا).

كوش كيلينچ كينقا سيقماس. (قوشا قيلينج قينا سيغماز).

ييلان كئندو ائگريسين بيلمس، ته­وه­ي بوينون ائگري تئر.( ايلان اؤز اگريسين بيلمز، دئيه­ر دوه­نين بوينو اگريدي).

 

 

اورمو آشیقلاریندان- آشیق علی عابدینی کاظم داشیندا

 

           Urmunu xoş söhbət Aşığı

      Aşıq Əli Yekanlı Kazım daşında   

 

اورمونون صفی الدین اورموی سالونوندا، چیخیشلاریمدان بیری.

Urmunun Səfi-əddin Urməvi adlı zalında çıxışlarımdan biri.